Pomoc społeczna i zasady je przyznawania

Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późniejszymi zmianami) oraz przepisy szczególne.

 I. Prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje:

  1. osobom posiadającym obywatelstwo polskie mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
  2. cudzoziemcom mającym miejsce zamieszkania i przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego w związku z okolicznością o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 128, poz. 1175, z późn. zmianami), zgody na pobyt tolerowany lub w związku z uzyskaniem w Rzeczpospolitej Polskiej statusu uchodźcy
  3. obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którzy uzyskali zezwolenie na pobyt

II. Zasady udzielania pomocy społecznej

Procedura związana z przyznaniem/odmową przyznania pomocy:

  1. Świadczenia pomocy społecznej udzielane są
    • na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego, innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego
    • z urzędu (tzn. bez wniosku), ale za zgodą osoby zainteresowanej
  2. Wpływ wniosku o pomoc rozpoczyna postępowanie administracyjne – w ciągu miesiąca zostanie wydana decyzja administracyjna przyznająca lub odmawiająca przyznania pomocy o jaką ubiega się Wnioskodawca. W uzasadnionych przypadkach może się zdarzyć, że termin załatwienia sprawy zostanie przedłużony do 2 miesięcy – Wnioskodawca jest o tym informowany na piśmie
  3. W ciągu dwóch tygodni od złożenia wniosku pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania, który ma na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin, wydania opinii w celu ustanowienia rodziny zastępczej w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustanowienia rodziny zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka, dokonywania oceny sytuacji opiekuńczo-wychowawczej dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, przyznania pomocy pieniężnej na usamodzielnienie i pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki oraz skierowania dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej

    Podczas wywiadu precyzowane są potrzeby wnioskodawcy oraz określane są właściwe formy pomocy

  4. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu

    W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych

  5. Pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy może domagać się od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym

    Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia

  6. Osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować Ośrodek, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń
  7. Świadczenia pieniężne mogą być wypłacane w kasie Ośrodka, przekazywane na konto, a w uzasadnionych przypadkach (w szczególności osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności) przesyłane pocztą na adres domowy
  8. Od każdej decyzji służy prawo odwołania

III. Powody uzasadniające przyznawanie świadczeń

Pomocy społecznej udziela się z powodu (art. 7 ustawy o pomocy społecznej):

  1. ubóstwa
  2. sieroctwa
  3. bezdomności
  4. bezrobocia
  5. niepełnosprawności
  6. długotrwałej lub ciężkiej choroby
  7. przemocy w rodzinie
  8. potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności
  9. bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych
  10. braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze
  11. trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy
  12. trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego
  13. alkoholizmu lub narkomanii
  14. zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej
  15. klęski żywiołowej lub ekologicznej

IV. Kryteria dochodowe mające wpływ na prawo do świadczeń

Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje

  • osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł (jest to tzw. kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej)
  • osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł (jest to tzw. kryterium dochodowe na osobę w rodzinie)
  • rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tzw. kryterium dochodowe rodziny) - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów uzasadniających przyznanie świadczeń - podanych wyżej

    Kryterium dochodowe rodziny ustala się mnożąc kwotę 514 zł przez liczbę osób w rodzinie (np. kryterium na rodzinę 3-osobową wynosi 1542 zł)

V. Pozostałe zasady:

  1. W systemie pomocy społecznej przez rodzinę rozumie się osoby spokrewnione i niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące
  2. Dochód ustala się w oparciu o kwoty netto, a w jego skład wliczane są m.in.: zarobki, świadczenia ZUS, dodatek mieszkaniowy, świadczenia rodzinne, dochód z gospodarstwa rolnego (liczba hektarów przeliczeniowych), otrzymywane alimenty
  3. Osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej
  4. Osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń
  5. Zgłoszenie się z wnioskiem do pomocy społecznej nie oznacza automatycznie, że zostanie ona przyznana – zgłaszane potrzeby muszą odpowiadać celom i mieścić się w możliwościach pomocy społecznej
  6. Warunkiem otrzymania pomocy jest wykorzystanie przez osoby/rodziny ubiegające się o pomoc własnych uprawnień, zasobów i możliwości mających na celu przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych
  7. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej

VI. Formy Świadczeń

Świadczenia pieniężne

  1. Zasiłek stały
  2. Zasiłek okresowy
  3. Zasiłek celowy
  4. Zasiłek celowy na żywność z Programu Rządowego „Posiłek dla Potrzebujących”
  5. Specjalny zasiłek celowy
  6. Zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie
  7. Pomoc dla rodzin zastępczych
  8. Pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki osobom opuszczającym niektóre typy placówek opiekuńczo–wychowawczych, domy pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży, schroniska dla nieletnich, zakłady poprawcze, specjalne ośrodki szkolno–wychowawcze, młodzieżowe ośrodki wychowawcze oraz rodziny zastępcze
  9. Świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla uchodźców

Świadczenia niepieniężne

  1. Obiady i usługi w Dziennym Domu Pomocy Społecznej
  2. Obiady dzieciom w szkołach i przedszkolach
  3. Posiłki w ramach Programu Rządowego „Posiłek dla Potrzebujących”
  4. Schronienie, niezbędne ubranie
  5. Sprawienie pogrzebu
  6. Usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze
  7. Składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne
  8. Praca socjalna
  9. Poradnictwo specjalistyczne